30. Monumentu Obeliskoa

Iparraldean maileria duen lurrezko muino baten gainean hareharrizko obelisko bat dago. Pascual Madozek, Gipuzkoari buruzko hiztegi geografikoan, San Martin hilerriko monumentu horren kokapena eta antolamendua deskribatzen ditu. Hasieran, monumentuak burdinazko gurutze bat zuen goialdean, nahiz eta gaur egun bola itxura duen. Madozek adierazten du hilerri zaharreko altzarien parte zela eta hezurtegia zaintzeko funtzioa zuela.

1884ko irailaren 22an, Javier Alcainek Udalari San Bartolome hilerritik piramide bat lekualdatzeko eskatu zion, Angel Gil Alcainen jabetzakoa zela ziurtatuz. Informazio hau Madozek esandakoarekin alderatuz gero, pentsa dezakegu monumentua lehendik ere lekualdatua izan zela. Angel Gil Alcain Garro 1796an jaio zen Donostian, eta hiriko alkatea

izan zen hainbat alditan: 1839an, 1844-45ean eta 1850-51n. Kronikek beti nabarmentzen dute bere agintaldietako lan ona. 1846an Karlos III.aren zaldun izendatu zuten.

Gaur egun, monumentua idulki altu baten gainean dago, historiaren lekuko gisa, Polloeren eta, hedaduraz, San Martin eta San Bartolomeren datu garrantzitsuak jasotzen baititu. Arbel batek hildakoak zaintzeko duen funtzioa gogorarazten du. Beste batek 1878ko abuztuaren 12a adierazten du, Polloeren bedeinkapenaren eguna. Hirugarren batek 1879ko apirilaren 30a aipatzen du, San Martin hilerri zaharreko gorpuzkiak lekualdatzen hasi ziren eguna, nahiz eta prozesu hau 1888ra arte ez zen amaitu. Laugarren arbela, gaur egun desagertuta dagoena, garaiko prentsaren arabera, San Bartolome hilerritik gorpuzkiak lekualdatu ziren eguna aipatzen zuen, 1877ko uztailaren 18a, hasiera bakarrik adieraziz, lekualdaketa 1887ra arte ez baitzen amaitu.

Beste bisita gune batzuk