15. Pedro Alejandrino Irureta
- Jabea: Pedro Alejandrino Irureta Artola
- Jarduera: Margolari
- Jaiotze-heriotza-data: 1854-1912
Marmolezko plaka xume batek adierazten du hemen Pedro Alejandrino Irureta Artola margolaria (1854, Tolosa – 1912, Donostia) atseden hartzen duela. Bere prestakuntza artistikoa Tolosan hasi zuen Laureano Gordonekin, eta Gasteizko Arte Ederren Akademian, Bartzelonako La Lonja Eskolan eta Madrilgo San Fernandoko Arte Ederren Eskolan jarraitu zuen. Han Villegas eta Madrazo bezalako maisuen ikasle izan zen. Azken honek, epaimahaiak onartu ez zuen proba bat baloratzean, bere lana sutsuki defendatu zuen. 1870ean, Gipuzkoako Aldundiak Erroman ikasteko beka eman zion, eta han bere lagun min José Ignacio Luis Echenagusia 'Echena' margolariarekin bat egin zuen.
1881ean, Madrilgo Arte Ederren Erakusketan, hirugarren mailako domina lortu zuen bere Ondina lanagatik, Banca Bauer-eko Ignacio Bauerrek erosi zuena, eta honek kopia bat ere eskatu zuen Sustapen Ministeriorako. 1884an Donostiako Arte eta Lanbideen Eskolako marrazketa irakasle izendatu zuten, non Rogelio Gordonekin lan egin zuen. Erakunde honetan igaro zuen bere bizitzaren gainerakoa, 1910ean zuzendariorde izatera iritsiz. Aldundiak Gipuzkoa Plazako egoitzaren Lehendakaritza Aretoa apaintzeko enkargua eman zion, 1885ean inauguratu eta gutxira sute batek suntsitu zuen lana, nahiz eta erdiko eskaileraren ganga kontserbatzen den, non Fortuna Jainkosa margotu zuen. 1886an Gregoria Abonz Gorritirekin ezkondu zen eta Idiakez kalean ezarri zuen bere estudioa, non Sorolla, Benlliure, Sarasate, Pradilla eta Echena bezalako artistak igaro ziren.
1900ean, Donostiako merkataritzak uda denboraldia ixteko antolatutako kabalgata batean parte hartu zuen. Prentsan "hegalaldi handieneko gipuzkoar margolaria" bezala aurkeztu zuten eta Easo Ederraren tronua diseinatu zuen, tximeleta handi batez irudikatua gari eta mitxoleta zelai baten gainean. Urte berean bi lan berri erakutsi zituen, horien artean Rocaverdeko markesaren enkarguz egindako erretratu bat, bere familiako lau belaunaldi biltzen zituena, bere fideltasunagatik nabarmendu zena. Kontxako pasealekuaren mural bat ere margotu zuen Café del Norte-rako, 1905ean inauguratua, hiriko bainuetxe estilo modernista islatzen zuena.
Alejandrinok Lore Jokoen antolaketan parte hartu zuen eta proba artistikoetako epaimahaikide ere izan zen. Gaur egun bere lan batzuk San Telmo Museoan ikus daitezke, sortzeko lanetan gogotsu aritu zen erakundean.
1912ko abuztuaren 27an, depresio larri batean murgilduta, bere buruaz beste egin zuen. Garaiko prentsak egoera malenkoniatsua urte hasieran bere lagun Echenaren heriotzari eta Pariseko Arte Ederren Erakusketarako bere lan bat —ahalegin guztia jarri zuen lan bat— baztertzeari egotzi zion.